Creatief talent is niet gratis

“Kan je ook zoiets voor mij maken?” Voor iedereen die creatief bezig is, klinkt deze vraag maar al te bekend in de oren. Soms komt ze van kennissen of vrienden; andere keren van bewonderaars die contact opnemen via je website of je pagina op social media. Blijkbaar wil iedereen wel een strak visitekaartje of website om zijn nevenprojectje te promoten, een originele tekening of schilderij om een kale muur op te fleuren, of een gepersonaliseerd kaartje om de geboorte van een eerste kindje aan te kondigen. En als je dan iemand kent die over een beetje creatief talent beschikt, dan zal die dat toch wel gratis doen. Dat is dan toch een kleine vriendendienst, niet?

 

Natuurlijk is het een eer als mensen jou contacteren om speciaal voor hen iets te ontwerpen of te tekenen. Daar bestaat geen twijfel over. Zo weet je als kunstenaar dat ze je werk appreciëren en dat ze het willen linken aan iets dat voor hen belangrijk is. Spijtig genoeg vergeten ze vaak dat websites ontwerpen, kaartjes illustreren en tekeningen maken veel tijd vraagt en materiaal en software ook niet gratis zijn. Voor de meeste kunstenaars die van hun passie hun beroep willen maken, is het al bijna onmogelijk om het hoofd boven water te houden zonder er een andere job bij te nemen.

 

Als het niet gratis kan, hoeft het vaak niet meer. Daar is geen budget voor. Veel mensen zien het probleem niet, omdat zij het gevoel hebben dat ze een jonge kunstenaar steunen en hem kansen bieden om zijn talenten te ontplooien. Om tentoon te stellen of deel te nemen aan een kunstenfestival krijgen kunstenaars meestal ook geen vergoeding of verloning. Hoogstens het gebruikte materiaal krijgen ze terugbetaald. Het grote verschil met privéopdrachten is echter dat kunstenaars op zulke evenementen veel mensen bereiken en hun naambekendheid en netwerk kunnen uitbreiden. Al krijgt een tekening een ereplekje in huis, heel veel toeschouwers zullen er niet zijn buiten de bewoners van het huis.

 

Er lijkt een bizar idee te leven dat creatieve beroepen geen ‘echte’ beroepen zijn, waar je geld mee verdient en een bestaan mee opbouwt. Zelden zal iemand een beginnende automechanieker, loodgieter of elektricien vragen om iets gratis te herstellen als een oefenkans. Een vriendenprijs betalen of wederdienst leveren is in dat geval meer dan vanzelfsprekend. Terwijl een illustrator of grafisch ontwerper even goed een opleiding volgt en daarvoor een diploma ontvangt, blijkt het voor heel wat mensen heel wat minder vanzelfsprekend om een eerlijk bedrag voor hun werk neer te tellen. Het lijkt wel alsof ze kunst en cultuur als een leuke extra beschouwen, iets dat je niet al te veel geld kost, maar wel verbonden is aan een zeker imago en status.

 

Creatief talent is niet gratis. Talent moet je ontwikkelen, materiaal kost geld en een mooi resultaat afleveren kost tijd. Er is dringend nood aan een mentaliteitswijziging, waarin creatieve beroepen evenveel waardering krijgen als elk ander beroep. Net zo goed als een loodgieter je lekkende kraan niet gratis kan komen maken, zal een graffiteur ook niet zonder vergoeding je muur kleur komen geven.