Power to the People

Laat ons eerlijk zijn, we zijn beslist geen mei ’68 generatie. Waar onze ouders en grootouders jaren voor streden, lijkt vandaag vanzelfsprekend. Ik stel het misschien een beetje cru, maar jongeren zitten maar al te graag op hun lauweren.

 

Labo vzw is een beweging die daar verandering in wil brengen. Het is een organisatie waar creativiteit en engagement elkaar ontmoeten. Met Pedagogiek van de Onderdrukten van Paulo Freire als bijbel, wakkeren de sociaal laboranten kritisch burgerschap aan. Ze kaarten actuele thema’s zoals de vluchtelingenpolitiek, dekolonisatie of de klimaatsverandering aan met inventieve protestacties. Recent voerden ze bijvoorbeeld een actie om verwijzingen naar de koloniale periode uit de publieke ruimte te weren. Deze vallen misschien niet op, maar is het niet opmerkelijk dat er in België nog zoveel Leopold II -lanen, -pleinen, -tunnels of -straten zijn? Het wordt tijd dat België verantwoordelijkheid neemt voor haar geschiedenis als bezetter. Labo vzw en haar vrijwilligers deden dat door pal op de middag straatnaamborden die verwijzen naar deze beruchte kolonisator te vervangen door die met namen van historische figuren die een belangrijke rol speelden in de dekolonisatie  van Congo. Een simpel idee, maar heel effectief. Met deze actie doen de laboranten aan prefiguratieve politiek, d.i. wanneer de sociale verandering reeds zichtbaar is in de actie, legt Jeroen Robbe van Labo vzw me uit. Hij stelt ook meteen het verschil duidelijk tussen een symbolische actie en een directe actie. Bij een symbolische actie ga je onrecht aankaarten en verlang je iets van je publiek, dan ga je bijvoorbeeld een betoging organiseren of hen een petitie laten tekenen. Een directe actie daarentegen is een verandering die je wil zien of zelf wil uitvoeren door onrecht te veranderen, blokkeren of verwijderen. Je gaat dus werken vanuit de burgers, hen betrekken, eerder dan hen iets te vragen.
 

Voor een geslaagde protestactie is creatieve communicatie een handig medium. Je boodschap op een creatieve manier verpakken, mist zijn doel niet. Een mooi voorbeeld is de protestgroep BRANDALISM, een crew uit Parijs, die in bushokjes of tramhaltes reclameslogans vervangt door kritische boodschappen. De creativiteit van hun acties schuilt erin dat ze de typische advertentiestrategie (op vlak van design en woordkeuze) van grote bedrijven kopiëren. Bij een eerste blik, lijk je naar een doordeweeks reclamepaneel te staren op een logische plek om te adverteren. Het is pas bij een meer doordachte blik dat je merkt dat de boodschap niet commercieel is, maar maatschappijkritisch. Wie geïnteresseerd is in creatief protest, kan trouwens ook altijd een kijkje nemen op de website van Beautiful Trouble – zij maakten een databank van allerlei verschillende soorten protest.
 

Jongeren en protest gaan vaak hand in hand. Is het de naïeve blik van de jeugd? Volgens Jeroen Robbe alvast niet. Protesteren is geen negen-tot-vijf-job! Bovendien is het bijna altijd op vrijwillige basis. Eén aspect van de jeugdigheid, is dus de tijd. Van zodra je ouder wordt, ben je ook meer afhankelijk van het systeem: je koopt een huis, je krijgt kinderen, en ga zo maar door. Protest gaat gepaard met burgerlijke ongehoorzaamheid, van zodra mensen wat ouder worden, vinden ze het risico vaak te groot. Vele activisten gaan trouwens lijden aan een “activist burn out.” Ghandi zei dat protest zich voltrekt in een aantal fasen: in eerste instantie wordt je protest genegeerd, daarna geridiculiseerd. In deze fases haken er al veel af. Als je blijft volhouden dan kom je in de fase van repressie. Ze gaan jou proberen het zwijgen opleggen. Tot je uiteindelijk in een laatste fase de overwinning kan bereiken. Niet zoveel geraken daar. En als ze er geraken, merken ze die overwinning vaak niet op. Een overwinning kan ook kleinschalig zijn. Rebecca Solnit schreef in haar boek “Hope in the dark” dat de activisten-burnout vaak voortkomt uit te weinig erkenning van een overwinning. Als activisten protesteren voor het behoud van een bos, en de helft van het bos wordt toch gesloopt, zijn ze triest dat de actie niet geslaagd is. Dit terwijl de helft van het bos gespaard bleef. Je weet wel. Het glas is halfvol in plaats van halfleeg.